BẾP LỬA

Ai sinh ra, lớn lên ở nông thôn chắc không thể nào quên hình ảnh bếp lửa. Riêng  tôi, có một bếp lửa khiến tôi luôn muốn trở về, hoặc chỉ trở về trong kí ức cũng đủ khiến lòng xôn xao.

          Xôn xao bởi bếp lửa gắn cùng tôi những đói no, vui buồn, sướng khổ và hi vọng. Chiều chiều đi chăn trâu về, chưa tới bữa cơm tối đói lòng nướng vùi củ khoai. Đơn giản là chọn củ khoai vừa phải, không quá to vì sẽ sống ròng, không quá nhỏ vì chỉ đủ cháy vỏ rồi vùi kín vào tro bếp nóng hổi, phía gần hông bếp. Vậy là tha hồ chạy đi chơi, chơi chán về đã có khoai lót dạ cực thơm, cực ngon. Cũng có khi củ khoai bên sống, bên chín hoặc cháy khét. Những lúc như vậy, lại lọ mọ nướng củ khác. Cầm củ khoai cháy, bẻ đôi nhìn khói đen bốc lên, ném bẹt cho chú cho. Con chó nhỏ nhanh nhảu bắt củ khoai, cắn, ngửi, đạp đạp bằng chân trước rồi bỏ đi. Thỉnh thoảng mẹ nghe mùi khoai biết tính tôi mải chơi nên lấy ra cho khỏi cháy, về vẫn còn nửa củ không cháy ăn được, nhưng mẹ chẳng la bao giờ.

Bếp lửa đâu chỉ gắn với ngọt bùi, đó còn là nơi dấu những nỗi niềm của mẹ.

          Những lần mẹ cha có chuyện chẳng lành, ngồi bên bếp lửa, tôi lại cầu xin thần lửa: xin cho cha mẹ con hòa bình, yêu thương nhau. Bếp lửa bao lần là nhân chứng cho những vui buồn của mẹ. Tôi vẫn biết, nhiều lần mẹ dấu những hạt nước mắt lăn vào trong đám tro tàn, cuốn vào bất tận tất cả. Mẹ vẫn lặng dấu vào trong những nỗi buồn như những hòn than đã cháy hết mình từ thân củi khô đến một phần thành tro bếp, bay vào hư vô sau khi đã cung cấp một lượng nhiệt cần thiết cho chủ nhân.

          Tóc mẹ dài, nhiều lần mẹ vội vã nhóm bếp, thổi lửa khiến tóc mẹ rơi xõa xuống sàn nhà. Nhìn mà thương mẹ. Mẹ chính là căn bếp ấm của mái ấm mang tên Gia Đình cho chúng tôi dựa vào. Mỗi căn nhà đều có một gian bếp, với tôi, mẹ chính là gian bếp đặc biệt. Ở đó chúng tôi không phải đói, không phải khát và đặc biệt là căn bếp ấy với ngọn lửa rực hồng luôn cháy hết mình để đủ ấm cho ngôi nhà, kể cả mùa lạnh giá nhất. Dù cho những gian bếp khác lạnh giá thì ngăn bếp vẫn ấm áp.

          Tuổi thơ, mẹ dành cho chúng tôi nhiều hơn cả những gì mẹ có.

          Mẹ thầm lặng dậy sớm, nhóm lửa chuẩn bị bữa sáng cho chị em tôi ăn sáng trước mỗi buổi đến trường. Tuổi thơ nông thôn thời tôi, chưa bao giờ chúng tôi có một bữa ăn sáng bên ngoài nào. Tất cả mọi bữa sáng đều do mẹ chuẩn bị. Mẹ mà ốm, chị cả sẽ dậy nấu bữa sáng thay mẹ. Có khi chị ngủ quên thì chúng tôi sẽ đi học đói. Cha tôi là người đàn ông siêng năng, thương vợ con nhưng ông gia trưởng. Chưa bao giờ ông vào bếp vào bữa sáng. Nhiều lúc tôi chỉ nghe tiếng cha nhắc mẹ: “sáng rồi chúng bay kìa. Dậy nấu cơm”. Sau này anh chị em chúng tôi đi xa, chỉ có cha và mẹ ở nhà, cha đã nhiều lúc dậy cùng với mẹ mỗi sáng. Điều ông làm được có chăng cũng chỉ là nhóm dùm bếp lửa. Không hơn. Tôi không hiểu tại sao, cha không phụ mẹ những việc khác? Có lẽ là thói quen?        

Bếp lửa cũng có tâm hồn. Nó biết vui, biết buồn, biết nhớ biết thương và biết reo hò. Mỗi khi nhà có tin vui, có khách, nghe tiếng lửa reo mẹ lại nói: “có tin thằng anh”, “có tin con chị…”. Cũng như thỉnh thoảng nghe tiếng chim khách ngoài vườn, mẹ lại biết: sắp có tin vui gì đây!

Những hòn than cũng mang trong mình triết lí, khi nó cháy, nó có màu than hồng. Đó là hiện thân của tính nóng, của sự sống, của hạnh phúc. Khi những hòn than thôi cháy, chúng chuyển sang tính lạnh dần rồi nguội hẳn và tắt lịm. Màu hồng của dòng máu nóng chuyển dần sang màu đen.

Nếu thân củi cháy hết mình, tất nhiên nó nhanh thành than hơn những thân củi khác. Nó đặc biệt hơn vì khả năng tạo nhiệt của mình, nhưng chóng tàn. Đời người cũng vậy.

          Ngày tết quê tôi là những ngày cuối đông lạnh giá. Không khí chuẩn bị bữa cơm tất niên, cả nhà đoàn tụ sau một năm xa cách thật rộn ràng, ấm cúng. Bếp lửa đỏ từ chiều tới tận sáng hôm sau. Mẹ nấu bánh, luộc gà, và chuẩn bị những món xôi đầy màu sắc. Đặc biệt không thể thiếu màu gấc như màu gạch đủ lửa đẹp mắt. Mẹ bảo những hạt gấc màu đen, màu trắng của hạt gạo và màu vàng của màu gấc bọc ngoài hạt gạo. Đó là triết lí âm dương của mẹ nằm trong cỗ xôi. Mẹ gửi gắm trong đó những gì tốt đẹp là ấm áp, là hòa hợp trong cho những người thương yêu. Trong bữa cơm ai cũng thầm ước về một năm mới thịnh vượng, hạnh phúc, ấm no.

          Bữa cơm tất niên, cha tôi là người ôn lại những kỉ niệm cũ của gia đình. Kỉ niệm về thời nhỏ, ngày tết chị em tôi háo hức đi chúc tết ông bà thế nào. Ngày nhỏ tôi giống con trai ra sao, và ngày nhỏ tôi chờ đợi món tiền lì xì là 100 đồng của cha tôi thế nào. Điều khiến tôi háo hức nhất là sau ngày mùng 2 tết, các cửa hàng sẽ bán bong bóng. Tôi sẽ là người mở hàng, xông đất cho chủ nhà bên cạnh. Vì người ta bảo tuổi của tôi hợp với họ. Tất nhiên, họ không quên lì xì tôi thêm một chiếc bong bóng khác.

          Mỗi năm, tôi lại đón chờ bữa cơm tất niên như vậy, không khác gì hồi trẻ.

          Năm nay, tôi không về tết được vì phải trực cơ quan, dành sự sum họp gia đình cho những đồng nghiệp năm trước đã trực dùm tôi. Tôi cảm thấy, tâm hồn mình đang trở về, dù thân xác tôi ở đây, xa vợi. Hình ảnh mẹ vui vẻ, hạnh phúc khi đơm đĩa xôi gấc khiến tôi rưng rưng. Lẽ ra, tôi về thì nụ cười trên môi mẹ càng được tươi hơn, và tỏa ra thêm nhiều lần. Lẽ ra tôi sẽ là người lì xì cho cha mẹ, thay vì mấy chục năm họ dành dụm từng đồng tiền lẻ và nhất là họ đã lì xì cho tôi cả tuổi xuân, cả tình yêu, sự hi sinh và cả cuộc đời họ.

          Xuân mới, năm mới, cầu chúc cho cha mẹ luôn mạnh khỏe, hạnh phúc. Đó thực sự là món “lì xì” vô giá đối với chúng con. Cha mẹ chính là những “bếp lửa” của cuộc đời chúng con!